Τις τελευταίες ημέρες, έχει ξεκινήσει ένα θέμα σε αρκετά μέσα ενημέρωσης σχετικά τα μικροποσά που δίνονται μέσω IRIS ως χαρτζιλίκι από γονείς στα τέκνα τους, πως δήθεν οφείλουν να υποβάλλουν δήλωση γονικής παροχής κι άλλα σχετικά. Επειδή δεν πρέπει να δημιουργείται σύγχυση στους πολίτες, ούτε είναι καλό να παρασύρονται από δημοσιεύματα, θα τοποθετηθούμε βάζοντας —κατά την άποψή μας— τα πράγματα στη σωστή τους βάση.

Κατ’ αρχάς, στο άρθρο 496 1 του Α.Κ. ορίζεται ότι, «Η παροχή σε κάποιον ενός περιουσιακού αντικειμένου αποτελεί δωρεά, αν γίνεται κατά τη συμφωνία των μερών χωρίς αντάλλαγμα».

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των άρθρων 1485 2, 1486 3, και 1493 4 του Α.Κ. συνάγεται ότι, οι γονείς έχουν κοινή και ανάλογη με τις δυνάμεις τους υποχρέωση να διατρέφουν το τέκνο τους, ακόμη κι εάν αυτό έχει περιουσία, της οποίας όμως τα εισοδήματα ή το προϊόν της εργασίας του ή άλλα τυχόν εισοδήματά του δεν αρκούν για τη διατροφή του. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του και περιλαμβάνει τα αναγκαία για τη συντήρηση και εν γένει εκπαίδευσή του έξοδα.

Επίσης, βάσει του άρθρου 1509 5 του Α.Κ. γονική παροχή είναι η περιουσιακή παροχή γονέων προς τέκνα για οικογενειακή ή οικονομική αυτοτέλεια, για έναρξη ή εξακολούθηση κάποιου επαγγέλματος.

1 Η παροχή σε κάποιον ενός περιουσιακού αντικειμένου αποτελεί δωρεά, αν γίνεται κατά τη συμφωνία των μερών χωρίς αντάλλαγμα.

2 Ανιόντες και κατιόντες έχουν αμοιβαία υποχρέωση διατροφής κατά τους όρους των άρθρων 1486 έως 1502.

3 Δικαίωμα διατροφής έχει μόνο όποιος δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες ενόψει και των τυχόν αναγκών της εκπαίδευσής του.

Το ανήλικο τέκνο, και αν ακόμη έχει περιουσία, έχει δικαίωμα διατροφής από τους γονείς του, εφόσον τα εισοδήματα της περιουσίας του ή το προϊόν της εργασίας του δεν αρκούν για τη διατροφή του.

4 Το μέτρο διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του (ανάλογη διατροφή). Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου και επί πλέον τα έξοδα για την ανατροφή, καθώς και την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευσή του.

5 Η παροχή περιουσίας στο τέκνο από οποιονδήποτε γονέα του, είτε για τη δημιουργία ή τη διατήρηση οικονομικής ή οικογενειακής αυτοτέλειας είτε για την έναρξη ή την εξακολούθηση επαγγέλματος, αποτελεί δωρεά μόνο ως προς το ποσόν που υπερβαίνει το μέτρο το οποίο επιβάλλουν οι περιστάσεις. Η ευθύνη όμως απέναντι στο τέκνο, εκείνου που έκανε την παροχή, για πραγματικά ή νομικά ελαττώματα του πράγματος, κρίνεται πάντοτε κατά τις διατάξεις για την ευθύνη του δωρητή.

Βάσει των διατάξεων του ν. 5219/2025, δωρεά για την επιβολή του οικείου φόρου, θεωρείται κάθε δωρεά που συνιστάται κατά τις διατάξεις του ΑΚ, καθώς και κάθε παροχή ή παραχώρηση περιουσιακού στοιχείου χωρίς αντάλλαγμα και από ελευθεριότητα (χωρίς νόμιμη υποχρέωση).

Επιπλέον, προϋπόθεση για την εφαρμογή της διάταξης του του άρθρου 88 6 του ν. 5219/2025 (πρώην άρθρου 34 παρ. 1 περ. β’ ν.2961/2001), είναι η αληθής απόκτηση περιουσιακών στοιχείων από τον δωρεοδόχο και όχι μόνον κατά το φαινόμενο, για την απόδειξη της οποίας βαρύνεται ο φορολογούμενος (ΣτΕ 43/2006). Άλλωστε, έχει γίνει δεκτό ότι η πίστωση του τραπεζικού λογαριασμού ενός προσώπου με αντίστοιχη χρέωση του ατομικού λογαριασμού άλλου προσώπου, δεν συνιστά εκ του λόγου αυτού δωρεά του ενός προς τον άλλο [Φορολογία Κληρονομιών, Δωρεών & Γονικών Παροχών, I. Φωτόπουλος, 5η έκδοση, Β’ τόμος, σελ 1212].

6 Ενότητα Α.

Κτήση αιτία δωρεάς

1. Κτήση περιουσίας αιτία δωρεάς για την επιβολή του φόρου είναι:

α) αυτή που προέρχεται από δωρεά η οποία συνιστάται κατά τον Αστικό Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164) με την επιφύλαξη της δωρεάς αιτία θανάτου ολόκληρης περιουσίας της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 54,

β) αυτή που προέρχεται από κάθε παροχή, παραχώρηση ή μεταβίβαση οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου χωρίς αντάλλαγμα, ακόμη και αν δεν καταρτίσθηκε έγγραφο.

2. Ως δωρεά για την επιβολή του φόρου κατά το παρόν Τμήμα θεωρείται:

α) η απαλλοτρίωση περιουσίας με σκοπό τη σύσταση προσόδου ή διατροφής μεταξύ ανιόντων, κατιόντων ή συζύγων ή μερών συμφώνου συμβίωσης,

β) τα ποσά ή συντάξεις που οφείλονται λόγω θανάτου του ασφαλισμένου από τον ασφαλιστή σε αυτόν υπέρ του οποίου έγινε η ασφάλιση, εφόσον η ασφάλεια έγινε ή μεταφέρθηκε στην Ελλάδα,

γ) η ασφάλεια που έγινε στην αλλοδαπή και δεν μεταφέρθηκε στην Ελλάδα, εφόσον αυτός υπέρ του οποίου έγινε η ασφάλιση είναι Έλληνας υπήκοος, ανεξάρτητα από την κατοικία του, ή αλλοδαπός που έχει την κατοικία του στην Ελλάδα κατά τον χρόνο του θανάτου αυτού που ασφαλίστηκε,

δ) η αποζημίωση ή το βοήθημα που καταβάλλεται εφάπαξ ή περιοδικά από ασφαλιστικό ταμείο ή οργανισμό λόγω θανάτου του ασφαλισμένου σε πρόσωπα άλλα από εκείνα που απαλλάσσονται σύμφωνα με την περ. β) της Ενότητας Β’ του άρθρου 97, ανεξάρτητα από τον χαρακτήρα κτήσης του δικαιούμενου ποσού που αναφέρεται στους κανονισμούς του ταμείου ή οργανισμού,

ε) τα ποσά που καταβάλλονται από νομικά πρόσωπα, επιπλέον εκείνων που προβλέπονται από τις ισχύουσες διατάξεις, σε μέλη διοικητικού συμβουλίου τους, λόγω λύσης της μεταξύ τους σχέσης,

στ) η συνένωση επικαρπίας ακινήτων ή κινητών εν γένει πραγμάτων με την ψιλή κυριότητα λόγω συμπλήρωσης του χρόνου διάρκειας της επικαρπίας, όταν η κτήση ή μεταβίβαση με επαχθή αιτία της ψιλής κυριότητας αυτών και η κτήση της επικαρπίας ορισμένου χρόνου ή η παρακράτησή της για ορισμένο χρόνο γίνεται από την 1η Ιανουαρίου 2006 και εφεξής, είτε από φυσικό είτε από νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα. Στις περιπτώσεις αυτές θεωρείται ότι η επικαρπία περιέρχεται στον κατά τον χρόνο της συνένωσης ψιλό κύριο από τον επικαρπωτή αιτία δωρεάς και η αξία αυτής προσδιορίζεται στην αξία της πλήρους κυριότητας, μετά την αφαίρεση από αυτή του τμήματος της αξίας που αναλογεί στο ποσοστό για το οποίο ο ψιλός κύριος είχε υπαχθεί σε φόρο κατά την απόκτηση της ψιλής κυριότητας.

3. Η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να χαρακτηρίσει ως δωρεά, ολικά ή μερικά, κάθε παραχώρηση περιουσίας που γίνεται εικονικά με τον τύπο σύμβασης με αντάλλαγμα, και υποκρύπτει δωρεά κατά την έννοια της παρ. 1. Κατά την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου, αν πρόκειται για ακίνητα ή πλοία ή για μετοχές εταιρειών μη εισηγμένων στο Χρηματιστήριο ή για λοιπούς μη εισηγμένους στο Χρηματιστήριο τίτλους κινητών αξιών ή συμμετοχές σε εταιρείες ή συνεταιρισμούς ή άλλες νομικές οντότητες και έχει επιβληθεί φόρος για τη μεταβίβαση αυτή, από τον αναλογούντα φόρο δωρεάς εκπίπτει ο φόρος μεταβίβασης ή ο φόρος υπεραξίας που είχε προσδιοριστεί.

4. Σε περίπτωση αγοράς ακινήτου ή ανέγερσης οικοδομής, από πρόσωπο που δεν αποδεικνύει την οικονομική του δυνατότητα, ως αξία για την επιβολή του φόρου της άτυπης δωρεάς λαμβάνεται για την περίπτωση αγοράς ακινήτου, η μεγαλύτερη μεταξύ αντικειμενικής και τιμήματος, και για την ανέγερση οικοδομής, η μεγαλύτερη μεταξύ αντικειμενικής και συνολικής δαπάνης που πραγματοποιήθηκε, όπως αυτή προκύπτει από τα νόμιμα παραστατικά.

5. Για την επιβολή του φόρου δεν θεωρούνται ως δωρεές ή γονικές παροχές, οι δωρεές ή γονικές παροχές χρηματικών ποσών που είχαν συσταθεί αποκλειστικά για την αγορά ή ανέγερση ακινήτων, η οποία εξαιρείτο και δεν υπαγόταν στην περ. γ) του άρθρου 17 του ν. 2238/1994 (Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, Α’ 151), μέχρι του ποσού το οποίο εξαιρείτο.

6. Για την επιβολή του φόρου δεν θεωρείται δωρεά η κτήση περιουσίας που συνιστά εισόδημα κατά τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α’ 167).

7. Δεν θεωρούνται δωρεές, για την επιβολή του φόρου, οι παροχές με τη μορφή καταβολής από τον εργοδότη των δαπανών νοσηλείας του εργαζομένου ή συγγενικού του προσώπου κατά την έννοια της περ. στ) του άρθρου 2 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Κ.Φ.Ε., ν. 4172/2013, Α’ 167) και με τους ειδικότερους όρους και τις προϋποθέσεις της περ. κβ) της παρ. 1 του άρθρου 14 του Κ.Φ.Ε.

Συμπέρασμα

Με βάση τα πιο πάνω, οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS μεταξύ λογαριασμών από γονέα σε τέκνο για μικροποσά ως χαρτζιλίκι ή για ποσά που αφορούν τις σπουδές του, κ.λπ., δεν έχουν τα εννοιολογικά στοιχεία της γονικής παροχής ή της δωρεάς, αφού γίνονται σε εκπλήρωση υποχρέωσης των γονέων εκ του νόμου και όχι από ελευθεριότητα. Συνεπώς, δεν υφίσταται υποχρέωση υποβολής δηλώσεων φόρου δωρεάς ή γονικής παροχής.

Δείτε επίσης και σχετική ενημέρωση της Α.Α.Δ.Ε.

Με αφορμή δημοσιεύματα, διευκρινίζεται από την ΑΑΔΕ ότι η μεταφορά χρημάτων από γονείς σε τέκνα, μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών (τύπου IRIS), για την κάλυψη μικροεξόδων τους («χαρτζιλίκι»), καθώς και γενικά για την κάλυψη των δαπανών διαβίωσης των τέκνων, ιδίως εάν το τέκνο είναι προστατευόμενο (ανήλικο ή φοιτητής μέχρι 25 ετών), δεν αποτελεί δωρεά και δεν υπάρχει υποχρέωση υποβολής σχετικής δήλωσης στην πλατφόρμα myPROPERTY.

Πηγή: https://www.taxheaven.gr/news/72633/mikroposa-poy-dinontai-mesw-iris-ws-xartziliki

Ενότητα Β.

Κτήση αιτία γονικής παροχής

Κτήση περιουσίας αιτία γονικής παροχής για την επιβολή του φόρου είναι η παροχή περιουσίας στο τέκνο από οποιονδήποτε γονέα του, σύμφωνα με το άρθρο 1509 του Αστικού Κώδικα, είτε για τη δημιουργία ή τη διατήρηση οικονομικής ή οικογενειακής αυτοτέλειας, είτε για την έναρξη ή την εξακολούθηση επαγγέλματος, μέχρι το ποσό που δεν υπερβαίνει το μέτρο το οποίο επιβάλλουν οι περιστάσεις.